O mundo do teatro galego
está de festa: este ano 2013 dedícanlle as Letras Galegas a Roberto
Vidal Bolaño, desaparecido no 2002, cando aínda contaba só 52
anos.
Vidal Bolaño era sen dúbida
unha das persoas que mellor representaba os éxitos e os problemas do
teatro. O noso sistema cultural e literario continúa tendo hoxe un
carácter problemático, marxinal, aínda incapaz de crear modelos de
prestixio na comunidade galega e xerar un mercado cultural. Esta
debilidade estrutural acentúase aínda máis no caso do teatro: este
foi sempre un espectáculo en crise, dependente dun público
minoritario, con sistemas de exhibición moi precarios, con apoios
institucionais ou moi febles ou ás veces abafantes... En definitiva,
o teatro non resulta demasiado rendible nin apto para quen desexe un
triunfo fácil e rápido.
Vidal Bolaño vivía o
teatro e para o teatro, dunha maneira total: autor de textos teatrais
moi ben escritos, actor e tamén director. Espectáculos nunca
idénticos, representados ante públicos moi diferentes... aí está
a maxia deste espectáculo fascinante que se resiste á mecanización.
Desde os anos setenta
puidemos ver obras como "Laudamuco, señor de ningures"
(acababa de morrer Franco e aquel ditador derrotado e moribundo
facíanos pensar nel), ou uns anos despois vimos a súa aproximación
existencialista e social ao problema da morte e do suicidio
("Bailadela da morte ditosa"), ou máis adiante admiramos
esa recreación maravillosa, apaixonada e melancólica da figura de
Rosalía ("Agasallo de sombras")... E logo viñeron "As
actas escuras", e "Saxo tenor", e "Días sen
gloria"...
Vidal Bolaño contou moitas
historias do noso presente e do noso pasado. Eran tamén historias
que desbordaban o noso tempo e a nosa xeografía, porque conseguían
tocar zonas profundas do noso ser, ás veces de maneira tráxica e
profunda, outras de modo máis cómico e retranqueiro, como fai
sempre o bon teatro.
Santiagués alto e serio, o
seu chapeu, bigote e cigarro sempre na man dábanlle certo aire de
Don Quixote das rúas da zona vella de Santiago. Era tamén moi
respectado por todos os colegas do mundo do teatral, mesmo por
aqueles que se movían en liñas estéticas e temáticas moi
diferentes.
Os seus textos merecen unha
lectura, están moi ben escritos, aínda que obviamente non hai
sucedáneo que sustitúa á súa representación.
E por certo: polo menos unha
vez estivo aquí, no Xelmírez II, falando co alumnado de teatro. E
tamén en varias ocasións saímos a Santiago para ver as súas
obras; aínda o recordamos en 1994, en "Días sen gloria":
era daquela un vello cabaleiro que, xa sen medo nin esperanzas,
peregrinaba a Santiago.
Longa vida á túa obra e ao
teatro galego, Roberto.
Manuel Amor Couto.
.JPG)
